header image
Start arrow Pawelec arrow O PAWLE - PROTOPLAŚCIE PAWELCÓW
O PAWLE - PROTOPLAŚCIE PAWELCÓW
Internetowy artykuł pt. „Historia nazwiska”  Jolanta Bilska rozpoczyna słowami:   „Nazwisko to osobowa nazwa własna (antroponim), służąca do identyfikacji osoby i rodziny. W naszym języku funkcjonują związki frazeologiczne „mieć nazwisko”- być sławnym,  „zyskać nazwisko” - zdobyć uznanie, rozgłos. Nazwisko jest w stosunku do imienia bardzo młode...”.   Autorka kończy zaś artykuł takim stwierdzeniem: „Podsumowując rozważania o pochodzeniu nazwisk trzeba zauważyć, że nie ma nazwisk lepszych czy gorszych. Do lamusa należy odłożyć przekonanie, że nazwiska z przyrostkiem – ski czy - cki są lepsze, bo wiążą się z kulturą szlachecką. To posiadacz nazwiska może dodać  mu blasku zasługami i osiągnięciami. Kiedy przyjrzymy się nazwiskom osób wielkich to okaże się, że niekoniecznie  są wyjątkowe czy ładnie brzmiące,  a  jednak mają dla nas urok. Osoby te mają nazwisko. Nazwisko można zmienić, jeśli jest  równe imieniu, ośmieszające lub uwłaczające godności, lub, uwaga, gdy ktoś inny o tym samym nazwisku okrył je niesławą. Należy mieć więc świadomość odpowiedzialności. Nazwisko to  wspólne dobro duchowe wszystkich, którzy je  noszą. Wszak nazwisko to inaczej  godność”.

Nazwisko Pawelec pochodzi od imienia Paweł, notowanego w Polsce od XII wieku. Imię pochodzenia łacińskiego, od paulus ‘mały’.

Nazwisko Pawelec nosi w Polsce blisko 10 tysięcy osób.  Mieszkają oni  w 313 powiatach i miastach.  Najwięcej Pawelców mieszka w Warszawie. Radom jest na 8. miejscu. Przed Radomiem są: Biłgoraj, Krasnystaw, Kielce, Ryki, Garwolin, Lublin i  Wrocław..
Nazwisko Pawełek nosi w Polsce około 3 tys. osób. W tym prawie 2 tys. zamieszkuje południe Polski: obszar Katowic, Rzeszowa i Wrocławia.
W książce pt. „1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce” autorstwa Jarosława Macieja Zawadzkiego nazwisko Pawelec jest na 390 miejscu, dla nazwiska Pawełek zabrakło miejsca.
Informacje o liczebności nazwiska Pawelec i Pawełek w Polsce wzięte są ze strony internetowej www.nazwiska-polskie.pl.
 
Grzebiąc w Internecie  "odkryłam" że cerekiewskie nazwisko Pawelec, które uznałam, że wywodzi się z nazwiska Pawełek,  może być jednym z pierwszych,  jeśli nie pierwszym,  nazwiskiem  zapisanym w polskich dokumentach w Polsce.
To „odkrycie” stało się dla mnie iskrą  do dalszych poszukiwań Pawelców.    

Moje opowiadanie o Pawelcach  oparte jest o legendę, która opowiadana przez pokolenia,  była dla mnie wyzwaniem, aby odnaleźć w niej choć część prawdy. Legendę tę opowiedział mi mój teść (śp. Jan Pawelec) i była ona jakby wstępem do pierwszej graficznej genealogii zatopolickich Pawelców opracowanej przeze mnie w 2004r.

Image

Z rodzinnych przekazów wynika, jakoby Ignacy Pawelec miał jeszcze dwóch braci. Zatopolice nie są kolebką rodową Pawelców. Przypuszczalnie pochodzą spod Warszawy. Rodzice Ignacego byli chłopami pańszczyźnianymi. Legenda rodzinna głosi, że jeden z braci w majątku dziedzica zajmował się orką. Pewnego razu chcąc

dać odpocząć wołom, które ciągnęły sochę (drewniany pług)  przerwał orkę. Sam także usnął. Wytrącony ze snu nahajem karbowego wdał się w bójkę. Bojąc się gniewu dziedzica postanowił uciec. Za zgodą ojca uciekł z bratem.   Jeden z nich znalazł się w Sieciechowie. Drugi w Zatopolicach. Czy nazwisko Pawelec ma po ojcu, czy przyjął jako nowe nie sprawdzono. Ignacy Pawelec w Zatopolicach założył karczmę. Prawdopodobnie utrzymywał kontakt z bratem w Sieciechowie, także jego syn Jan i wnuk Stanisław, który przejął ojcowiznę. Obecnie ziemię Ignacego Pawelca uprawia Krzysztof Kozłowski. Które z jego dzieci weźmie ojcowiznę? Po sąsiedzku pobudował się syn Krzysztofa – Grzegorz. Także na ziemi Pawelców.

Jest rok ok. 1630.
Jak wspomniałam wcześniej z Ostrowi Mazowieckiej  wyprowadza się rodzina przypuszczalnie mieszczańska (Ostrowia była w tamtym okresie miastem. W miastach mieszkali mieszczanie). Prawdopodobnie podług imienia przodka (ojca czy dziadka...),  nazywana jest Pawełczykami.
Do mojej genealogii przyjęłam, że ojcem Pawełczyków jest Paweł Pawełek.
Pawełczyki po opuszczenie Ostrowi zatrzymują się w Przetyczy, gdzie będą pracować u dziedzica, jak chłopi pańszczyźniani.

Przetycz to wieś w gminie Długosiodło (obecnie powiat Wyszków, województwo mazowieckie) na międzyrzeczu Narwi i Bugu pomiędzy Wyszkowem a Ostrowią Mazowiecką. W XVI w. Przetycz była folwarkiem obejmującym 21 wsi (5 tys. hektarów ziemi).
Dlaczego Paweł Pawełek przeniósł się z miasta do wsi?
Jego rodzina to żona, dziesięcioro dzieci (Paweł, Jan, Maciej, Tomasz, Dorota, Adam, Albertus, Marianna, Kacper, Bartholomeus), synowa i wnuk (Wojciech). W latach 30. XVII wieku w Ostrowi zaraza dziesiątkowała ludność.  Może była to ucieczka przed zarazą? A może Paweł Pawełek, któremu urodziło się dziesiąte dziecko i w tym samym roku pierwszy wnuk (Wojciech) syn Pawła,  postanowił wyjść z zatłoczonego jak na ówczesne czasy miasta na wieś, żeby było łatwiej rodzinę wyżywić?
A może jakieś inne sprawy wyprowadziły Pawełczyków z Ostrowi?
Odpowiedzi na to pytanie trudno szukać w dokumentach.  Najlepiej i najpiękniej odnaleźć ją w swojej wyobraźni.
 
Po krótkim okresie zamieszkania w Przetyczy wieś opuszczają najmłodsi synowie Pawła Pawełka: Bartholomeus i Albertus.
Bartholomeus, przyniósł  ze sobą nazwisko Pawelczyk i ożenił się z Anną w  Dąbrówce Nagórnej. Jego syn Walenty urodził się w kwietniu 1661roku, jednakże jego nazwisko w Dąbrówce nie przetrwało. Pojawia się natomiast nazwisko Pawełek, ale nie w Dąbrówce Nagórnej lecz w Zalesiu w parafii sieciechowskiej. W dalszej części opowiadania zaprowadzę tam właśnie do Zalesia Bartholomeusa, który to rozwinie ród Pawełków w tejże parafii i parafiach okolicznych.

Image
1661r. - akt urodzenia Walentego, syna Bartholomeusa  i Anny Pawelczyk.

Fakt, że chrzestnymi Walentego są mieszkańcy Cerekwi, sugeruje również  rodzinny związek Albertusa z Bartholomeusem.

Albertus, przyniósł ze sobą nazwisko Pawelec. Ożenił się także z panną o imieniu Anna. Albertus i Anna zamieszkali w Cerekwi. Jemu także niebawem urodziło się dziecko. Była to córka o imieniu Helena. Urodziła się pół roku po Walentym, w październiku 1661r. To właśnie przy jej akcie chrztu widnieje po raz pierwszy nazwisko Pawelec.

Image
1661r. – akt urodzenia Heleny Pawelec córki Alberta i Anny Pawelców

Siostry Albertusa i Bartholomeusa: Marianna i Dorota jako Pawełczykówny używały tego nazwiska wychodząc za mąż za Kotów: Dorota Pawełek za Jana w 16 36r. i Marianna Pawelec za Macieja w 1641r.   
Ale to właśnie tu w parafii cerekiewskiej najwcześniej oficjalnie w formie pisanej pojawia się nazwisko Pawelec w aktach metrykalnych (na dzień dzisiejszy).  

Nazwisko Pawelczyk potocznie używane jest  w rodzinie jeszcze długo, bo  używał go w 1799 r. żeniąc się z Marianną Gomułą Wojciech Pawelec ur. w 1773 r. w Zatopolicach. Ale już jego syn Błażej ur. 1801r. nazywał się Pawelec. Także Pawelczyk jest nazywana  urodzona w Zatopolicach w 1731r. Apolonia córka Walentego i Katarzyny.  Jest więc prawdopodobne, że rodzina zatopolickich Pawelców swoje korzenie ma właśnie w Przetyczy. Ich pierwotne nazwisko wymawiało się Pawełek, a pisało się po łacinie Pawelec.
Łacina w średniowiecznej Europie była językiem międzynarodowym.  O rodzinie całej zdrobniale mówiono Pawełczyki, albo Pawelciki.
I tak od Pawła poprzez Pawełka  mogło powstać nazwisko Pawelec.        
                       
24 Czerwca 2018
Niedziela
Imieniny obchodzą:
Danuta, Dan, Danisz,
Emilia, Jan, Wilhelm
Do końca roku zostało 191 dni.
KAMIENIE
kamienie
pamiętają
nieustannie
przemawiają


.....WWW.....
Stronę założono 31.01.2006r.
Licznik odwiedzin
1688248
Ostatnio opublikowane
DRODZY CZYTELNICY
Z wielką radością
przyjmę każdą informację
o wykorzystaniu moich tekstów.

Zainteresowanych
nowościami na stronie
chętnie powiadomię.