header image
Start arrow Pawelec arrow O CEREKWI
O CEREKWI
Image

Cerekiew należy do najstarszej wsi gminy Zakrzew radomskiego powiatu. 
W Cerekwi znaleziono ślady osadnictwa z epoki brązu, pucharów lejkowych, pozostałości osady kultury trzcinieckiej. Archeolodzy odkryli w Cerekwi na łąkach między szkołą a plebanią pozostałości grodu z wczesnego okresu średniowiecza. Cerekiew jako wieś istniała już w XI wieku.

W portalu  internetowym www.kultura.zakrzew.pl  autor artykułów o historii zakrzewskich miejscowości napisał o Cerekwi:
… Dnia 30 XI 1317 roku książę Władysław Łokietek wydał w Krakowie dokument o przeniesieniu na prawo średzkie wsi należących do Dzierżka i Ostaszy z Bejsc herbu Lewart. Wśród licznych wsi przeniesionych na prawo średzkie była też Nowaczerekiew pod Radomiem, czyli współczesna Cerekiew. Na mocy przywileju mieszkańcy wsi zostali uwolnieni od ciężarów prawa polskiego i mieli we wszystkich sprawach odpowiadać tylko przed swoim sołtysem i dziedzicem. Sołtys otrzymał prawo wymierzania kar w sprawach kryminalnych. Nie podlegał on władzy urzędników i mógł być pozwany tylko przed króla specjalnym jego pozwem i sądzony wyłącznie według prawa niemieckiego. Wieś została na nowo zorganizowana, wytyczono działki kmieci i sołtysa, ustalono czynsz. Z lokacją wsi na prawie niemieckim łączyła się tzw. wolnizna, czyli czasowe uwolnienie mieszkańców od danin na okres reorganizacji wsi.
Nazwa wsi, wbrew starszym twierdzeniom, nie miała nic wspólnego z wpływami Rusi na tym terenie. W dawnej polszczyźnie słowo „cerkiew” oznaczało świątynię, kościół. Nazwa wsi brzmiała wtedy Nowa Cerkiew. Cerkiew, czyli kościół, istniał już w tej wsi wcześniej. Według historyków Kościoła parafia katolicka została zorganizowana w tej miejscowości już w XIII wieku. Jednak pierwsza pisana wzmianka o kościele pochodzi dopiero z 1325 roku. Być może wieś zwano w XIII wieku inaczej, a od kościoła umiejscowionego w tej wsi zaczęto ją nazywać Cerekiew i ta nazwa przyjęła się już od XIV wieku. W tym czasie istniał już drewniany kościół w Cerekwi.
Kolejna wzmianka o Cerekwi pochodzi z Kodeksu Dyplomatycznego Polski z 1330 roku. Tam również wieś wpisano pod nazwą Nowa Czerekiew.
Według spisu podatkowego z 1569 roku Nowa Czerkiew nie była dużą wsią. Liczyła dwa i pół łana obszaru. Z tego samego okresu pochodzą pierwsze wzmianki o istnieniu w Cerekwi szkoły parafialnej. Szkoła istniała również w końcu XVI wieku, kiedy zapisano nazwisko pierwszego nauczyciela. Był nim Wojciech z Radomia, a we wsi istniał oddzielny budynek szkolny.
Pod koniec XVIII wieku dobra cerekwickie, weszły w skład majątku Jana Chryzostoma Cieciszowskiego. Był to bratanek biskupa Kaspra Cieciszowskiego. Biskup przekazał bratankowi wiele ze swojego prywatnego majątku. Warto może wspomnieć, że bratanica Jana Chryzostoma, Stefania, wyszła za mąż za Józefa Sienkiewicza, a jej syn to Henryk Sienkiewicz...
Pierwszy kościół w Cerekwi  stał już w 1326r.  Był modrzewiowy. Kolejny także drewniany pobudowano w 1470r.  Pierwszy murowany kościół  powstał w 1529r. Kościół ten został konsekrowany przez bp. Macieja Łubieńskiego w 1627 roku, kiedy proboszczem był ks. Wawrzyniec Turobiński. Nadano tytuł kościoła: Wniebowzięcia NMP, św. Stanisława Bp. M. i św. Jana Ewangelisty. W XVII w.  kościół niszczono i okradano. W  XVIII w. kościół i plebanię doszczętnie ograbiły wojska szwedzkie, saskie, moskiewskie, kozackie i polskie.  Do roku 1899 kościół został odremontowany, urządzony na nowo  i przywrócony do kultu religijnego. Tę świątynię rozebrano w 1928r. Obecny kościół zbudowany został w latach  1929 – 1936.

W książce pt. „Dekanat radomski” ks. Jan Wiśniewski tak opisywał Cerekiew w 1911r:
Urocza to wieś, ledwie 6 wiorst od Radomia odległa, w pobliżu lasu położona… Nie mało wdzięku dodają tej miejscowości dwa stawy, znajdujące się po lewej stronie drogi prowadzącej z kościoła ku dworowi, stojącemu na wyniosłem wzgórzu. Trzeci staw znajduje się między lasem i cmentarzem grzebalnym.  Ksiądz Franciszek Siarczyński w swym ‘Opisie powiatu Radomskiego’ przypuszcza, że nazwa Cerekwi jest zabytkiem Rusi, niegdyś tu pustoszącej. Dawne bowiem nazwy wsi brzmią: Nova Czerkijew, N. Czyrkiew, N. Cerkijew,  w dziele Thejnera ‘Nowa Ecclesia (XIV w.), następnie Nova Czerekiew, wreszcie Cerekiew. Bolesław Wstydliwy wieś tą nadaną przodkowi domu Firlejów, podniósł na prawo Średzkie. W 1330 r. Czerkiew nowa należy do dóbr Dzierżka kan. Krak. i Hostariusza jego brata, którzy od Władysława Łokietka otrzymali dla wsi tej zamianę prawa Średzkiego na Magdeburskie. Piszę to za ks. Siarczyńskim …” 
Dziedzicami wsi Cerekiew są w tych latach  Korwin Kochanowscy, Rudzcy i Prandota de Perstejn z Libiszewa, zaś plebanami cerekiewskimi: Piotr Cybulski, Wojciech Bagiński, Mikołaj Szymanowski, Florian Byszewski i Baltazar Ferdynand Starczewski.

15 Grudnia 2018
Sobota
Imieniny obchodzą:
Celina, Fortunata,
Ignacy, Iga,
Ignacja, Żegota,
Krystiana, Nina,
Walerian, Waleriana,
Wolimir
Do końca roku zostało 17 dni.
KAMIENIE
kamienie
pamiętają
nieustannie
przemawiają


.....WWW.....
Stronę założono 31.01.2006r.
Licznik odwiedzin
1983882
Ostatnio opublikowane
DRODZY CZYTELNICY
Z wielką radością
przyjmę każdą informację
o wykorzystaniu moich tekstów.

Zainteresowanych
nowościami na stronie
chętnie powiadomię.